شعر و جز آن . چلپ ( calap ) ا . پ . سنج كه دو پارچهء برنجين تنك و پهن و گرد باشد و در سازها بهم زنند و بنوازند . و شور و غوغا و فتنه . چلپاسه ( calp se ) ا . پ . سوسمار كوچك زهردار . چلپايه ( celp ye ) ا خ . پ . يكى از منازل ما بين راور كرمان و طبس كه در صحراى لوت واقع است . چلپك ( calpak ) و چلپل ( calpal ) ا . پ . قسمى از نان روغنى تنك . چلته ( celte ) ا . پ . جبهء سطبر و دولائى سپاهيان و جوشن . چل چراغ ( cel - car q ) ا . پ . نخلى چوبين و يا برنجين و يا نقرگين كه چراغ بسيار در آن افروزند . چلچله ( celcele ) ا . پ . لاك‌پشت و سنگ پشت و غليواز و چغنه . چل دختران ( cel - doxtar n ) ا خ . پ . نام زيارتگاهى در ايران . چلساله ( cel - s le ) ص . پ . هرآنچه از عمر وى چهل سال گذشته باشد . چلستون ( cel - sotun ) ص . پ . هر بنائى كه داراى ستون بسيار باشد . چلش ( coloc ) ا . پ . گياهى ترش كه در آشها كنند و ترشك نيز گويند . چلشته خور ( celecte - xor ) ص . پ . دل آزرده و دل آزار و رنجور . و آويزان . و شخصى كه از كسى منتفع شده و به همين توقع هميشه پيرامون او مىگردد . چل صبح ( cel - sobh ) ا . پ . چهل صباحى كه گل آدم تخمير شده بود . چلغوزه ( celquze ) ا . پ . بار درخت صنوبر . چلك ( celk ) ا . پ . كفچه و كفگير . و خنصر و انگشت كوچك . چلك ( colk ) ا . پ . چمچه و ملاغه و ملعقه . چلك ( calok ) ا . پ . دو پارچهء چوب يكى كوچكتر و ديگرى بزرگتر كه كودكان بدان بازى كنند . چلك ( colak ) ا . پ . طناب ابريشمى و كلافهء ريسمان و يا ابريشمى . چلم ( calam ) ا . پ . بلغت اهالى مازندران چگلك و توت فرنگى . چلم ( celam ) و ( celem ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - سر غليان گلى . چلم ( celom ) ص . پ . چهلم و چيزى در مرتبهء چهل واقع شده باشد . چل مرد ( cel - mard ) ا . پ . چوب گنده و مضبوطى كه در پس در بسته گذارند . چل مردان ( cel - mard n ) ا . پ . پارچهء چرمى زير قلتاغ زين . چلمله ( calmale ) ص . پ . مفت و رايگان و بدون زحمت . چل مناره ( cel - man re ) ا خ . پ . تخت سليمان و تخت جمشيد كه در فارس واقع‌اند . چلنچو ( calancu ) ا و ص . پ . چركين و آنكه خود را چركين نگاه مىدارد . و مرد بىنزاكت . چلو ( celov ) ا . پ . چلاو . چلوار ( celv r ) و چلوارى ( celv ri ) ا . پ . پارچهء پنبه‌اى سفيد آهار دارى كه از آن پيراهن و زير جامه و جامه‌هاى ديگر سازند . چلوج ( caluj ) و ( coluj ) ا . پ . دست افزارى كه سنگ آسيا را بدان تيز كنند . چلوچوب ( calu - cub ) و ( colu - cub ) ا . پ . سيخ كباب . چلوك ( calavk ) ا . پ . ريسمانى كه بر گردن اسب بندند . چلوك ( coluk ) ا . پ . ريسمانى كه چون آن را بر چرخ آسيا ببندند چرخ از گردش باز مىماند . چلونك ( calunak ) ا . پ . تخم خربزه و يا گل آن . چله ( cele ) ا . پ . مخفف چله كه چلهء مرتاضان باشد . چله ( celle ) ا . پ . ريسمانى كه از پهناى كار جولاهگان زياد آيد و آن را نبافند و بر انگشت پيچيده در جائى نگاهدارند . و زه كمان . و چهل روزى كه مرتاضان و درويشان در گوشه‌اى نشسته روزه دارند و عبادت كنند . و چهل روز ايام نفاس زن پس از زائيدن . چله خانه ( celle - x ne ) ا . پ . آنجائى كه در مدت روزه داشتن توقف كرده و در را به روى خود مىبندند . چله نشين ( celle - necin ) ص . پ . كسى كه در چله‌خانه مىنشيند و روزه داشته رياضت مىكشد و باصطلاح لوطيان نره . چليپا ( calip ) ا . پ . خاج و صليب نصارى كه چوبى باشد چهار گوشه و بشكل‌دار يعنى دارى كه به اعتقاد عيسويان حضرت عيسى را بر آن كشيده‌اند . و نيز آنچه به شكل اين دار از طلا و نقره سازند و ترسايان بر گردن آويزند و بر دو سر زنار نيز نصب كنند . و سه گوشه‌اى كه هنود و براهمه از طلا و نقره سازند و برشتهء زنار كشند . و هر خط منحنى . و زلف معشوق . و چليپاى فلك : شكلى كه از تقاطع خط محور و خط معدل النهار حاصل مىگردد . چليپاوار ( calip - v r ) ص . پ . صليبى و خاج شكل . چليپاوارى ( calip - v ri ) ا . پ . خاج شكلى و وضع صليبى .